روند و نابرابری در بار بیماری سل مرتبط با قند خون ناشتای بالای پلاسما در ایران: شواهدی از داده‌های سه دهه (1990-2021)
- 1استادیار، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی لرستان، خرم آباد، ایران
- 2استادیار، گروه بهداشت عمومی، دانشکده‌ی بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی بم، بم، ایران
- 3استادیار، بیمارستان چمران، دانشگاه علوم پزشکی لرستان، خرم آباد، ایران
Abstract
مقدمه: امروزه، دیابت، یکی از شایع‌ترین بیماری‌های همراه و عوامل خطر در بیماران مبتلا به سل است. مطالعه‌ی حاضر به بررسی روند بار بیماری سل منتسب به قند خون ناشتای بالا پلاسما در ایران طی سال‌های 1990 تا 2021 پرداخت.روش‌ها: مطالعه‌ی حاضر به تحلیل داده‌های مرگ و میر و شاخص DALY ناشی از سل مرتبط با قند خون ناشتای بالا در ایران طی‌سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۱ می‌پردازد. این داده‌ها از پایگاه جهانی بار بیماری‌ها (2021) استخراج شده‌اند. علاوه بر این، رابطه این موارد با شاخص توسعه‌ی انسانی از طریق محاسبه‌ی همبستگی Pearson مورد سنجش قرار گرفته است.یافته‌ها: بار بیماری سل منتسب به قند خون ناشتای بالای پلاسما در ایران طی 2021-1990 کاهشی بوده است. استان‌های سیستان و بلوچستان، گلستان و خراسان رضوی بالاترین بار سل منتسب به قند خون ناشتای بالای پلاسما و استان تهران بیشترین کاهش درصد تغییرات بار بیماری را نشان داد. بین شاخص توسعه‌ی انسانی با DALY سل منتسب به قندخون بالا (0/035 = P، 0/378- r) و سال‌های از دست رفته به دلیل ناتوانی منتسب به قند خون ناشتای پلاسمای بالا (0/011 = = P، 0/449- = r) همبستگی منفی و معناداری وجود دارد.نتیجه‌گیری: اگرچه ایران در کاهش بار سل منتسب به قند خون ناشتای بالای پلاسما موفق بوده است، نابرابری‌های منطقه‌ای قابل توجهی وجود دارد. بهبود شاخص‌های توسعه‌ی انسانی و اجرای مداخلات هدفمند در مناطق محروم می‌تواند به کاهش بیشتر این بار بیماری کمک کند.
Related
BibTeX
@article{امیری2026روند,
title = {{روند و نابرابری در بار بیماری سل مرتبط با قند خون ناشتای بالای پلاسما در ایران: شواهدی از داده‌های سه دهه (1990-2021)}},
author = {علی امیری and ویکتوریا مومن آبادی and امیرحسین سوری and الهام گودرزی},
journal = {مجله دانشکده پزشکی اصفهان},
year = {2026},
month = aug,
doi = {10.48305/jims.v44.i870.1218},
url = {https://doi.org/10.48305/jims.v44.i870.1218},
note = {CC BY-NC},
}
RIS
TY - JOUR
TI - روند و نابرابری در بار بیماری سل مرتبط با قند خون ناشتای بالای پلاسما در ایران: شواهدی از داده‌های سه دهه (1990-2021)
AU - علی امیری
AU - ویکتوریا مومن آبادی
AU - امیرحسین سوری
AU - الهام گودرزی
PY - 2026
DA - 2026/08/01
JO - مجله دانشکده پزشکی اصفهان
DO - 10.48305/jims.v44.i870.1218
UR - https://doi.org/10.48305/jims.v44.i870.1218
AB - مقدمه: امروزه، دیابت، یکی از شایع‌ترین بیماری‌های همراه و عوامل خطر در بیماران مبتلا به سل است. مطالعه‌ی حاضر به بررسی روند بار بیماری سل منتسب به قند خون ناشتای بالا پلاسما در ایران طی سال‌های 1990 تا 2021 پرداخت.روش‌ها: مطالعه‌ی حاضر به تحلیل داده‌های مرگ و میر و شاخص DALY ناشی از سل مرتبط با قند خون ناشتای بالا در ایران طی‌سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۱ می‌پردازد. این داده‌ها از پایگاه جهانی بار بیماری‌ها (2021) استخراج شده‌اند. علاوه بر این، رابطه این موارد با شاخص توسعه‌ی انسانی از طریق محاسبه‌ی همبستگی Pearson مورد سنجش قرار گرفته است.یافته‌ها: بار بیماری سل منتسب به قند خون ناشتای بالای پلاسما در ایران طی 2021-1990 کاهشی بوده است. استان‌های سیستان و بلوچستان، گلستان و خراسان رضوی بالاترین بار سل منتسب به قند خون ناشتای بالای پلاسما و استان تهران بیشترین کاهش درصد تغییرات بار بیماری را نشان داد. بین شاخص توسعه‌ی انسانی با DALY سل منتسب به قندخون بالا (0/035 = P، 0/378- r) و سال‌های از دست رفته به دلیل ناتوانی منتسب به قند خون ناشتای پلاسمای بالا (0/011 = = P، 0/449- = r) همبستگی منفی و معناداری وجود دارد.نتیجه‌گیری: اگرچه ایران در کاهش بار سل منتسب به قند خون ناشتای بالای پلاسما موفق بوده است، نابرابری‌های منطقه‌ای قابل توجهی وجود دارد. بهبود شاخص‌های توسعه‌ی انسانی و اجرای مداخلات هدفمند در مناطق محروم می‌تواند به کاهش بیشتر این بار بیماری کمک کند.
SN - 1027-7595
SN - 1735-854X
ER -